Constante reistijd

De hoeveelheid tijd die mensen gemiddeld aan reizen besteden is ongeveer constant. Dit is een intrigerende constatering met grote gevolgen voor het mobiliteitsbeleid. Wat werkt en wat werkt niet?

Omdat de reistijd gemiddeld per inwoner weinig verandert, verklaart de toegenomen snelheid vrijwel de gehele mobiliteitsgroei sinds de Tweede Wereldoorlog. Nu gebruiken we voor driekwart van onze mobiliteit de auto, omdat die van deur-tot-deur snel is. Maar omdat de auto na 2000 gemiddeld niet meer sneller is gaan rijden (ongeveer 45 km/u), groeit de automobiliteit per inwoner ook niet meer. Dit zal de komende decennia waarschijnlijk zo blijven.

De constante reistijd verklaart ook grotendeels de hardnekkigheid van de files op onze snelwegen. Gevolg van een extra rijstrook, waardoor we sneller doorrijden, is dat we gemiddeld verder weg gaan en minder met elkaar meerijden. Deze terugkoppeling treedt al binnen een paar jaar op, waardoor de files snel terug zijn. Hierom is het vreemd dat de bespaarde reistijd geldt als het belangrijkste voordeel van nieuwe spoor- en autowegen en zo is opgenomen in maatschappelijke kostenbatenanalyses. We besparen immers geen tijd, maar we winnen juist afstand. Dit is de welvaartswinst van nieuwe infrastructuur, maar die is waarschijnlijk flink lager dan de waarde van de veronderstelde reistijdwinst.

Bij thuiswerken zien we hetzelfde: thuiswerkers wonen gemiddeld verder van hun werk. De totale tijd voor woon-werkverkeer verschilt dus niet veel tussen mensen die wel of niet regelmatig thuiswerken.

De aanleiding voor dit stukje is de recente publicatie van onderzoek naar de gemiddelde reistijd in Nederland. Hierin concludeert het KiM dat de totale reistijd gemiddeld per persoon, in de afgelopen 50 jaar ongeveer gelijk is gebleven. Wel zijn er schommelingen geweest. Tussen 1979 en 1999 groeide die licht en tussen 1999 en 2019 daalde die met 10%. Engelse statistiek laat hetzelfde zien (zie de grafiek). De zwarte lijn is de gemiddelde reistijd per persoon per dag in een jaar. De hoogste en laagste gemeten waarden van 1972 tot 2019 liggen 15% uit elkaar, met per saldo een toename van 5%. Toch namen de gemiddelde snelheid en de mobiliteit toe met 50%. Dit bevestigt de kern van deze post: snelheid creëert afstand.

Oktober 2025

Meer lezen, met verwijzingen naar achterliggende studies:
. Gemiddelde reistijd in Nederland
· Internationale studies naar reistijd
· Interactie tussen sneller vervoer en ruimtelijk structuur sinds 1800
· Nederlandse prognoses automobiliteit en constante reistijd
· Hardnekkigheid van files
· Maatschappelijke waarde van afstandswinst versus reistijdwinst
· Thuiswerken en reistijd